YAPAY ZEKÂYI DURDURUN
İnsanoğlu yeniliklere açık olmalıdır. Tamam, yeniliklere biz de açık olalım. Ancak yenilik derken bunun sonucunu da biraz düşünmek lazım değil mi? Sonu nereye varır diye sorup sorgulamayalım mı?
Malum gündemimizde savaş var. A.B.D. – İsrail ittifakı ile İran arasındaki savaş zaten haberlerin ana konusu. Bu savaş öyle gündeme oturdu ki hemen kuzeyimizdeki Rusya – Ukrayna savaşını bile unuttuk neredeyse. Gerisi de memleket meseleleri, hayat pahalılığı, trafikteki yeni arttırılan cezaların haberleri, okullarda öğretmen bıçaklayıp öldüren öğrenciler, uyuşturucu kullanan ünlüler vb.
Ülke olarak gündemimiz bunlarla meşgul iken, biz farkına varmadan hızla gelişen bir belâ daha var. Üstelik sadece bizde değil tüm dünyada hızla gelişen ve insanlığın geleceğini olumsuz etkileyecek bir belâ. Hem de acilen durdurulması gereken bir belâ: Yapay Zekâ.
Evet, son gelen bilgilere göre yapay zekâ baş döndürücü bir hızla gelişmeye devam ediyor.
Bir araştırmaya göre yapay zekâ, dil fotoğrafı ile %98 doğruluk oranıyla hastalık teşhisi yapabiliyor.(1)
Araştırmacılar, yapay zekâ makine öğrenimi yöntemi ile 5 binin üzerinde dil fotoğrafını analiz ederek bazı hastalıkları çok yüksek doğruluk oranıyla teşhis etmeyi başardılar.
Doktorlar binlerce yıldır hastaların diline bakarak bazı hastalıkları teşhis edebiliyorlardı. Çünkü dilin rengi ve biçimi, vücutta neler olup bittiği hakkında önemli ipuçları verebiliyordu. Bu teknik, 17. yüzyılda batı tıbbında popülerlik kazanmış gibi görünse de aslında yaklaşık 1115’ten beri geleneksel Çin tıbbında kullanılıyordu.
Irak’taki Orta Teknik Üniversitesi ve Güney Avustralya Üniversitesi’nden araştırmacılar, çeşitli ışık koşullarında çekilmiş 5.260 dil görüntüsü üzerinde bir makine öğrenimi sistemini eğittiler. Ayrıca astım, diyabet ve anemi gibi bilinen sağlık sorunları olan bireylerden bir dizi görüntüyü eğitim için eklediler. Daha sonra, bir kamerayı hastanın dilinden 20 cm uzağa yerleştirerek sistemi test ettiler ve sistemden bir tanı oluşturmasını istediler. Sistem, gerçek zamanlı olarak %98 oranında doğru tanı koymayı başardı.
Yani hastalık tanısında dilinizin fotoğrafını çekip yapay zekâya gösterecekler ve yapay zekâ da size teşhis koyacak ve hastalığınızın ne olduğunu söyleyecek. Hem de %98 gibi bir başarı oranıyla…
Bana kalırsa iyi de olur yani. Çünkü teşhis koymak için MR, tomografi vb. çektirmeye ya da kan tahlili yaptırmaya gerek kalmadan tedavi süreci başlamış olur. Ancak iki yüz bini aşkın doktor için hiç de iyi bir haber olmayacaktır.
Son yıllarda yapay zekâya yazdırılan romanlar, şiirler, tezler vb. olduğu herkes tarafından biliniyordu. Hatta üniversitelerde yapay zekâya yazdırıldığı tespit edilen tezleri gören hocaların öğrencilere çok kızdıkları da sosyal medyaya yansımıştı. Ama şimdi öyle mi?
Habere göre, bir ankete katılan 9 bin kişinin yüzde 97’si gerçek bir insan tarafından üretilen bir şarkı ile yapay zekânın yaptığı şarkıyı ayırt edemedi. Pittsburgh Üniversitesi’nin 1.600’den fazla kişiyle yaptığı anketteyse insan ve yapay zekâ tarafından yazılmış şiirleri okumaları istenen katılımcıların yapay zekâ tarafından üretilen şiirleri insanlara atfetme eğiliminde oldukları gözlendi.(2)
Daha önceleri yapay zekânın yazdığı metinler kendini kolay ele veriyordu. Her şeyden önce cümle düşüklüğünden ya da yanlış kelime kullanma gibi durumlardan dolayı yapay zekâ tarafından yazıldığı belli oluyordu. Şimdi ise yapay zekâ tarafından yazıldığı belli olmayacak kadar düzgün. Yani yapay zekâ gittikçe kendini geliştiriyor ve daha da profesyonelleşiyor.
Mesela yeni yazılmış bir kitap baskıya verilmeden önce editör kontrolünden geçer. Yıllar önce editör yerine yapay zekâya okutturulan kitaplar olduğunu duyuyorduk. Ancak yapay zekânın editörlüğünden olumlu sonuç alınamamıştı. Kim bilir belki de yapay zekâ bu konuda da kendini geliştirmiş olabilir. Bu da editörlerin işsiz kalması demektir. Hatta ilerleyen zamanlarda yazarların ve şairlerin de işsiz kalması demektir. Şarkı yazan yapay zekâ kitap da yazar.
Yapay zekâya yaptırılan şarkılar sosyal medyada zaten yayınlanmaya başlamıştı. Ben de bu şarkıları ve türküleri dinlemiyor değilim. Özellikle bazı türküleri çok güzel yorumlamışlar ve kulağa da hoş geliyor. Bundan sonra da kolayından yapay zekâ tarafından bestelemek varken neden şarkıcılara para verilsin ki?
Böyle giderse sanat sektörü de yapay zekânın kurbanı olup bilumum sanat camiası da işsiz kalmaz mı?
Yapay zekânın önümüzdeki yıllarda işsizliğe sebep olacağı görünen bir durum. Bundan başka, yapay zekânın yaptığı hatadan dolayı insan hayatını nasıl karartacağını da hesap etmek lazım.
Amerika'da yapay zekâ destekli yüz tanıma sisteminin hatalı eşleşmesi, masum bir kadının aylarca hapiste kalmasına neden oldu:
ABD'nin Tennessee eyaletinde yaşayan 50 yaşındaki Angela Lipps adlı kadın hiç gitmediği bir eyaletteki suçla ilişkilendirilerek yaklaşık 6 ay boyunca haksız yere hapis yattı. Olayın merkezinde polis tarafından kullanılan yüz tanıma teknolojisi yer alıyor.(3)
Habere göre, Kuzey Dakota’da gerçekleşen bir banka dolandırıcılığı soruşturması kapsamında güvenlik kamerası görüntülerini analiz eden polis, bu görüntüler üzerinden Lipps’i şüpheli olarak tutukladı. Ancak Lipps’in söz konusu suçun işlendiği tarihte Kuzey Dakota’da değil, binlerce kilometre uzakta, Tennessee’de olduğu banka kayıtlarıyla kanıtlandı. Olay, yapay zekâ destekli güvenlik sistemlerinin risklerini yeniden gündeme taşıdı. Bu da yapay zekâ tabanlı yüz tanıma sistemlerinin ne kadar ‘’güvensiz’’ olabileceğini gözler önüne seriyor. Çünkü polis, yapay zekâ destekli ‘’yüz tanıma’’ sistemine ‘’güvenmişti.’’
ABD’de bu durum ilk değildi tabii. Önceki yıllarda da 45 yaşındaki Robert Williams, çalıntı saat hırsızlığıyla ilgili bir soruşturmada yapay zekâ tabanlı yüz tanıma teknolojisi tarafından yanlış teşhis edilmesinin ardından 30 saat gözaltında kaldı.(4)
Sistem, şüphelinin görüntüsünü Williams’ın görüntüsü ile ilişkilendirerek yanlış tutuklamaya sebep olmuştu. Bu olay, yapay zekâ tabanlı teknolojinin kullanımı nedeniyle bilinen ilk yanlış tutuklama vakası olarak kabul edildi.
Bundan başka, ABD hükümetinin 2019 yılında yayınladığı bir araştırma, yüz tanıma teknolojisinin siyahları beyazlara kıyasla 10 ila 100 kat daha fazla yanlış tanımladığını ortaya koydu. Yani yapay zekâ ‘’ırkçı teşhis’’ yapmak üzere programlanabiliyor. Böyle bir keyfiyyetin nasıl olumsuz sonuçlar doğurabileceğini siz düşünün.
Hukuk alanında da yapay zekâdan faydalanma yolu açılıyor diyebiliriz. Mahkemelerde sonuca bağlanamayan kararların çözümünde yapay zekâdan faydalanılabilecek. Bu durumla ilgili bir gelişme de yaşandı ve yapay zekâdan yardım alınmasına karar verildi.
İstanbul’da bir ev sahibi ödenen bedelin düşük kalması nedeniyle kiracısına kira tespit davası açtı. Bilirkişi incelemesi ile güncel değer belirlendi. Ancak taraflar rakama itiraz edince duruşmadan şu karar çıktı: “Yapay zekâdan da yararlanarak yeni rapor hazırlansın.”(5)
Bu durum ülkemizde ilk kez hukuk alanında mahkeme kararıyla yapay zekâdan faydalanılması için verilmiş karar oldu. Yani insanların anlaşamadığı konularda yapay zekâya müracaat edilip soruna ‘’çözüm’’ bulunması istenecek. Şimdilik istisna gibi gözüken bu durum yıllar sonra kalıcı hale gelir mi?
Neden Olmasın? Hem aylar-yıllar süren mahkeme süresi kısalmış olur, hem de mahkeme masrafları azalmış olur. Bir de emsal teşkil ederse devamında kalıcı olmaz mı? Olur. Ondan sonra bu işlem sadece kira tespit davalarıyla sınırlı kalmaz, hukukun her alanına yerleşir.
Bir önemli husus da pek dillendirilmeyen ama bence bu konudaki en önemli başlık olan ‘’yapay zekânın güvenilirliği’’ konusudur. Öyle ya; yapay zekânın bize vereceği bilgileri hazırlayan sunucu, bunları neye göre hazırlayacak? Bu konuda İsrail hükümetinin yapay zekâ şirketiyle yaptığı bir anlaşma gündeme düştü:
Habere göre geçtiğimiz yıllarda İsrail hükümeti Gazze’de sürdürdüğü saldırıların yarattığı tepkiyi azaltmak için yapay zekâ şirketleriyle kendisi lehinde propaganda yaptırmak için anlaşmıştı.
Bu kapsamda İsrail, ABD merkezli ve muhafazakâr çevrelerle bağlantılı Clock Tower X adlı şirketle 6 milyon dolarlık bir anlaşma imzaladı. Anlaşmaya göre üretilecek içeriklerin en az yüzde 80’i, özellikle Z kuşağını hedef alacak. TikTok, Instagram, YouTube, podcastler ve dijital yayınlar üzerinden ayda en az 50 milyon gösterimle İsrail'in katliamlarının üstü örtülecek.(6)
Bu yöntemle, Gazze’de yaşanan katliamlar ve insani krizle ilgili bilgi arayan kullanıcıların karşısına, İsrail devletinin yönlendirdiği yalanlar çıkacak. Amaç, yapay zekâların verdiği cevapları ve ürettiği içerikleri İsrail çıkarları doğrultusunda yönlendirmek. Yani İsrail hükümetinin Gazze’de işlediği cinayetleri katliamları sansürlemiş olacak. Bu durumda yapay zekâdan yalan bilgi almış olacaksınız.
2018’de ölen İngiliz fizikçi Stephen Hawking yapay zekânın insanlığın sonunu getirebileceği konusunda bizi yıllar önce uyarmıştı. Hawking 2014 yılı sonunda yaptığı bir açıklamada şöyle demişti: ‘’Yapay zekâ, kendi kendini geliştirmeye devam edebilir ve hatta kendini yeniden biçimlendirebilir. Yapay zeka, yeryüzünde insan ırkının sonunu getirebilir.’’(7)
Hawking bu sözleri söyleyeli 12 sene geçmiş ve biz yapay zekâdan ‘’faydalanmaya’’ her gün daha da artan bir oranda devam ediyoruz.
Ve yapay zekânın önümüzdeki yıllarda bazı meslekleri bitireceği yönündeki öngörüleri de duymazdan gelmeye devam ediyoruz.
Son olarak yine Hawking’in ölmeden bir sene önce 2017 yılında Wired dergisine verdiği röportajda söyledikleriyle yazımıza son verelim: ‘’Korkarım ki yapay zekâ sonunda insanları tamamen ortadan kaldırabilir.’’(8)
Kalın sağlıcakla
Hakan ÖZGEN
29 Mart 2026
KAYNAKLAR
(1)https://indigodergisi.com/2024/08/yapay-zeka-dil-fotografi-hastalik-teshisi/
(2)https://lefkehabertv.com/2025/12/28/yapay-zeka-insan-gibi-yazamaz-demeyin/
(5)https://www.hurriyet.com.tr/ekonomi/mahkeme-karar-verdi-kira-tespitinde-yapay-zeka-devrede-42536095
(7)https://www.aa.com.tr/tr/bilim-teknoloji/yapay-zeka-insanligin-sonunu-getirebilir/96234
(8)https://anlatilaninotesi.com.tr/20251028/stephen-hawkingten-son-uyari-yapay-zeka-insan-irkinin-sonunu-getirebilir-diyerek-tek-tek-aciklamis-1100554030.