KÖPEKLER İNSAN DEĞİLDİR
Başlığa bakıp da “Zaten köpekler insan değil ki!” diyenleriniz olacaktır. Akl-ı Selim düşünenlerden de böyle demelerini bekleriz zaten. Ancak son günlerde öyle garip paylaşımlar görüyoruz ki böyle bir başlık atmak gereği duyduk.
Ya da şöyle sorabiliriz: Hayvanları insan yerine koyma gayreti nedendir? Evdeki köpeğini “torunum” diye sevenleri duymuştum da bir beyaz eşya firmasının anneler günü için çektiği reklam filminde köpeğine “oğluşum” diye seslenen kadını da görünce artık pes diyorum.(1)
Videoda, biri beyaz eşya mağazasında alışveriş yapan müşteri ve diğeri de satış temsilcisi olduğu anlaşılan iki kadın var. Video, “Tam bi anne hikayesi” adlı yazı ile başlıyor ve süpürge reyonunun önünde geçiyor. Kadınlar arasındaki diyalog şu şekilde başlıyor: (Müşteri kadın ve satış temsilcisi olarak kısaltıyorum)
ST: Annesiniz galiba, tahmin edeyim 5 yaşında
MK: Dört, ama pek haylaz
ST: Öyle oluyorlar, bende de var iki tane. (Bu arada kadın cep telefonundan çocuklarının(!) resmini gösteriyor)
MK: Çok tatlılarmış
ST: Okul dönüşü birbirine giriyor ortalık
MK: Bizim de park dönüşlerimiz efsane
Sonra satış temsilcisi, süpürgenin bir modelini müşteriye göstererek şöyle diyor: “Onu tavsiye ederim bir anne(!) olarak.”
Müşteri kadın süpürgeyi alarak kısa bir incelemeden sonra şöyle söylüyor: “Sessiz modu da varmış, çok iyi, bizimki biraz korkuyor da.”
ST: Çocuk işte.
MK: Öyle, annelik(!)
Sonunda müşteri kadın süpürgeyi alıp eve geldiğinde sesleniyor: “Oğluşum…(!)”
Derken oğluşu koşarak geliyor ve biz bir erkek çocuk beklerken gelenin bir köpek olduğunu görüyoruz. Anne(!) ile oğluşu(!) birbirlerine sarılırken video şu cümleyle bitiyor: “Bir ömür kalbinde taşıdığında da anne olursun. Tüm annelerin anneler günü kutlu olsun.” Ve en sonunda da reklamı yapılan markanın logosunu görüyoruz: BOSCH.
Evet, beyaz eşya markası olan BOSCH’un anneler günü için çektiği video bu şekildedir. Bu videoda açıkça bir kadının sadece kendinden olan çocuklarına değil, hayvanlara da annelik yapabileceği durumu özellikle vurgulanmak isteniyor.
Neden? Ben de özellikle soruyorum: Neden ısrarla hayvanlar insan yerine koyulmak isteniyor? Bu videoda bir köpek insan yerine konulup ailenin bir ferdiymiş gibi anlatılmak isteniyor. Bu durum aile kurumuna karşı yapılmış bir hakaret değil de nedir?
Hatta bu video üzerine Aile Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş X hesabında; “Annelik, reklam diline indirgenerek değersizleştirilecek bir kavram değildir.”(2) dedi. RTÜK de konuyla ilgili inceleme başlattığını açıkladı.
Gelen tepkiler üzerine Bosch Türkiye, videoyu yayından kaldırmış. Doğrudur, markanın internet sitesine girdiğinizde videonun mevcut olmadığını görüyorsunuz. Ancak sadece buradan kaldırılmış. Sosyal medya hesaplarında hâlâ dolaşımda.
2025 yılı aile yılı olarak belirlenmişti. Biz 2026 yılı ne yılı olacak diye beklerken, 2026-2035 yılları arası “Aile ve nüfus 10 yılı” olarak belirlendi.(3)
Hal böyleyken, ailenin korunması ve ülkemizde insan nüfusunun artması devlet politikası olmuş iken bu tür hayvanları insan yerine koyan reklamlar ve yayınlar neden gündem olur?
Acaba hayvanlara “evlat” muamelesi yaparak; “Anne olmak için ille de çocuk doğurmanıza gerek yoktur” diye mesaj mı vermek isteniyor? diye de soruyorum.
Ancak benim dikkatimi çeken başka bir durum daha var. O da videonun zamanlaması ile ilgilidir.
30 Nisan günü Van’ın Saray ilçesinde başıboş köpeklerin saldırdığı 5 yaşındaki Hamza hayatını kaybetti, 10 yaşındaki kuzeni Ayaz da hafif yaralandı.
Olaydan sonra Saray Belediyesi'nde görev yapan 1 kişi gözaltına alınmış. İçişleri Bakanlığı da olayın detaylı araştırılması için 1 müfettiş görevlendirmiş. Saray Belediyesi'nin talebi üzerine de Van Büyükşehir Belediyesi tarafından bölgeye ekip gönderilip, başıboş köpeklerin toplanmaya başladığı belirtildi.(4)
5 yaşındaki bir çocuk başıboş köpekler tarafından sokakta parçalanarak öldürüldükten sonra ekip gönderip köpekleri toplasan ne olur toplamasan ne olur? Müfettiş görevlendirsen ne olur görevlendirmesen ne olur? Yeni bir olay değil ki! Yıllardır benzer olaylar yaşanıyor, insanlar başıboş köpekler tarafından öldürülüyor. İki sene önce bununla ilgili yasal düzenleme de yapılmasına rağmen hâlâ sokaklarda “başıboş köpek terörü” devam ediyor.
Sadece köpek saldırıları değil, kuduz riski de var. Bu husus neden görmezden geliniyor acaba? Yakın zamanda Covid pandemisi günlerinde insanları “virüsten” korumak için evlere tıktıran, maskeler taktıran, aralarına mesafeler koydurtan devlet, kuduz tehdidine karşı neden tedbir alıp başıboş köpekleri toplamıyor?
Kuduz deyip geçmeyin, dünyada her yıl 60 binin üzerinde insan kuduz sebebiyle hayatını kaybediyor. Bu kayıpların yüzde 40'ını ise maalesef kendilerini korumakta aciz olan çocuklar oluşturuyor.
Bu konudaki bir haberde, Veteriner Hekim Prof. Dr. Nilüfer Sabuncuoğlu, başıboş sokak köpekleri sorunu çözülmeden kuduz vakalarının önüne geçmenin mümkün olmadığına dikkat çekiyor.
Sabuncuoğlu, "Ülkede başıboş köpek yoksa kuduz da çok azdır. Hem dünyada hem de Türkiye'de kuduz vakalarının yalnızca yüzde 1'i yabani hayat kaynaklıdır. Kuduzun yüzde 99'u başıboş köpekler tarafından insana geçer. Kuduzu bertaraf etmenin yolu başıboş köpek varlığını ortadan kaldırmaktır. Başıboş köpek olmazsa kuduz da olmaz" dedi.
Birçok ülkede köpeklerin artık aşılanmadığını söyleyen Sabuncuoğlu, “Ülkemizde günde en az 1.500 – 1.600 kişi köpekler ve kediler tarafından tırmalanıyor” diye konuştu.
Başıboş köpeklerin sadece kuduz değil, ilkel ülkelerin hastalığı olarak görülen ve köpek dışkısından bulaşan “kist hidatik” hastalığına da sebep olduğunu belirten Sabuncuoğlu, bu hastalığın dokuz kat arttığını ifade ediyor.(5)
Ülkemizde 2024 yılında Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü verilerine göre 470.918 kuduz riskli temas bildirimi yapılmış ve bir kişi kuduz tanısı almıştır.(6)
2025 yılında “sadece İstanbul’da” İl Sağlık Müdürlüğü verilerine göre 123 bin 538 kişi hastanelere başvurdu ve 411 bin 432 doz kuduz aşısı uygulandı. Ve burada daha da konuyu önemli hale getiren bir durum var ki, o da 2025 yılında İstanbul’daki kuduz riski taşıyan temasların %83’ünün kedilerden %16’sının köpeklerden kaynaklanıyor olduğudur.(7)
Sağlık Bakanlığı 12 Eylül 2025 tarihinde 3.000.000 (üç milyon) doz kuduz aşısı almak için ihale açmış.(8)
Neden üç milyon doz aşı alınıyor ki? Bunun yerine sokaktaki başıboş hayvanları toplamanın maliyeti çok daha düşük olmaz mı? İşte burada göze gözükmeyen ama “kârlılık” bakımından en önde olan “aşı lobisini” de göz ardı etmemek lazım. Malum insanlar ne kadar “temaslı” olurlarsa o kadar kuduz aşısı yapılacak demektir. Hem de kişi başı 4 doz.
Malum Covid pandemisi sürecinin tek kazananı aşı şirketleri olmuştu. Ve o zaman yapılan aşıların yan etkileri ve zararları bugün gündemdeki yerini koruyorken, günümüzde yüzbinlerce insana yapılan kuduz aşısının yan etkileri olup olmayacağı konusunda bir veri var mıdır? Ve bu aşıların devlete maliyeti ne kadardır?
Bir de her başıboş köpek vakasında dile getirilen ama nedense dokunulamayan, adına da “mama lobisi” denilen bir “güç” var. Bir nevi kedi-köpek yem endüstrisi de diyebiliriz.
Bir kere onun adı mama değildir, “yem”dir.
TDK Türkçe Sözlükte Mama; Bebek için hazırlanan yiyeceklerin genel adıdır. Yem ise hayvan yiyeceğidir. İşte burada yine hayvanları insan yerine koyma gayretini görmekteyiz.
2024 yılı MASAK raporuna göre bu sektörün finansal hacmi 460 milyar liraya ulaşmıştır. İncelemelerde, hayvanseverlik adı altında faaliyet gösteren bazı sivil toplum kuruluşları, mama üreticileri, petshop işletmeleri ve bazı veterinerlik ofislerinin birbiriyle bağlantılı olduğu iddia edildi. Bu yapının “dört ayaklı” bir sistem şeklinde organize olduğu öne sürüldü.
Raporda en dikkat çekici başlıklardan biri, bağış toplayan kişi ve kurumlarla ticari faaliyet yürüten yapıların iç içe geçtiği iddiası oldu. Buna göre bazı mama üreticileri ve petshop sahiplerinin aynı zamanda bağış toplayan derneklerde yönetici konumunda bulunduğu veya şirket–aile bağlantılarıyla ilişkili olduğu belirtildi. Bu kapsamda, hayvanseverlik adı altında kurulan dernekler ve internet siteleri aracılığıyla vatandaşlardan bağış toplandığı, ancak bu kaynakların önemli bir kısmının yine ticari yapılara yönlendirildiği açıklandı.
Toplanan bu bağışların önemli bir bölümünün mama alımı yerine şahsi hesaplara yönlendirildiği belirtildi.(9)
Mama lobisinin nasıl çalıştığının daha iyi anlaşılması için ekşi sözlükte okuduğum şu yazıyı buraya alıyorum:
‘’Mama Lobisi: Duygu sömürüsü üzerinden kazanç sağlayan lobi. Sistem şöyle işler:
Önce güzel bir semt bul (nispeten insanla modern ve geliri orta-yüksek)
Sağa sola düzenli aralıklarla kuru mama bırak,
Sokak hayvanları beslenip daha çok yavrulasın,
O semte bir pet shop aç,
Rafları en adi kuru mamalarla ve ucuz Çin malı çöp ürünlerle doldur
Yavruları ve çoğalan hayvanları görenlere mama sat onlar da döksün her yere,
Duyar kas, daha çok mama sat daha çok kazan.
O yavruları çoluk çocuk eve götürsün onlara da aksesuar sat yine kazan.’’(10)
Yıllardır başıboş köpek saldırılarından dolayı ölenler, yaralananlar, sakat kalanlar varken, sadece köpek saldırısı olan yerde başıboş köpekleri toplamak çözüm değildir.
Ülkemizde Ocak 2022'den Temmuz 2024'e kadar 4 bin 269 başıboş köpek saldırısı kayıtlara geçti. Bu saldırılarda 10 kişi hayatını kaybetti, 2 bin 389 kişi yaralandı.
2022 yılından itibaren hayvana çarpma sonucu 2 bin 666 trafik kazası kayıtlara geçti. 37 kişi ise bu kazalarda hayatını kaybetti.(11)
Yani, yola çıkan hayvanların sebep olduğu kazalarda ölen insan sayısı, köpeklerin saldırmasıyla meydana gelenden daha çok can kaybına sebep olmuş. Görüldüğü gibi bu konuda mağdur olan sadece çocuklar değil.
Hal böyle iken bu konuda tedbir almakta ne kadar erken davranılırsa o kadar iyidir diyorum. Zira, çocukları köpekler tarafından öldürülen ana-babaların âhı dünyayı yakar…
Kalın sağlıcakla
Hakan ÖZGEN
6 Mayıs 2026
KAYNAKLAR
(1)https://www.dailymotion.com/video/xa7z3lo
(2)https://x.com/MahinurOzdemir/status/2051006422088114245
(5)https://www.memurlar.net/haber/1148020/turkiye-nin-kuduz-ayibi-yilda-500-bin-kisi-asi-oluyor.html
(6)https://www.hasuder.org.tr/manset-hasuder/detay/28-eylul-dunya-kuduz-gunu-202510010908
(7)https://www.kulis.tv/istanbulda-2025te-kuduz-riski-123-bin-basvuru-411-bin-asi/39549/
(8)https://hsgm.saglik.gov.tr/tr/satin-alma-ilanlari/3-000-000-doz-kuduz-asisi-revize-2.html
(9)https://dogruhaber.com.tr/mama-lobisini-hatirlayalim
(10)https://eksisozluk.com/mama-lobisi--6739186
(11)https://www.trthaber.com/haber/gundem/2022den-bu-yana-4-bin-269-kopek-saldirisi-kayitlara-gecti-869658.html