Saathane Meydanı’nın Asırlık Nöbetçisi: Tarihi Saat Kulesi’nin Külerinden Doğuş Hikâyesi
SAMSUN BÜLTEN
SAMSUN – Şehrin kalbi Saathane Meydanı’na adını veren, bir dönem yıkılsa da hafızalardan silinmeyen Tarihi Saat Kulesi, 1887’den bugüne uzanan serüveniyle Samsun’un en önemli simgelerinden biri olmaya devam ediyor. II. Abdülhamit’in fermanıyla yükselen bu anıtsal yapı, geçirdiği depremler ve yıkımlara rağmen bugün aslına uygun formunda şehri selamlıyor.
Saray Emriyle Yükselen İlk Kule
1876 yılında tahta çıkan II. Abdülhamit’in, saltanatının 10. yılı şerefine valiliklere gönderdiği talimatla başlayan "saat kulesi" seferberliği, 1886 yılında Samsun’da (o dönemki adıyla İskele Meydanı) karşılık buldu. Belçika asıllı Fransız bir mühendis tarafından projelendirilen kule, 9 Mayıs 1887 Pazartesi günü düzenlenen görkemli bir törenle açıldı.
Ünye taşı ve bindirme taş örgü sistemiyle inşa edilen bu kule, sadece zamanı göstermekle kalmıyor; evlerden yüksek yapısı sayesinde stratejik bir gözcü kulesi görevi de görüyordu.
Depremin Yıkıcı Etkisi ve Hüzünlü Veda
Kule, ilk büyük modernizasyonunu 1933 yılında yaşadı. Teknolojinin gerisinde kalan mekanik saat sistemi elektrikli bir düzenekle değiştirilirken, şehri tehlikelere karşı uyarmak amacıyla kuleye bir de siren eklendi. Ancak 1943 yılındaki büyük Ladik Depremi, kulenin kaderini değiştirdi.
Sarsıntıda ağır hasar alan yapı için kurulan komisyonun 1944 raporu oldukça netti:
"Kulenin onarımı imkânsızdır; ufak bir sarsıntıda can ve mal kaybına yol açabilir."
Bu rapor üzerine 1948 yılında kulenin sökülmesine karar verildi. Kulenin emektar saati ise 550 lira karşılığında Ladik Belediyesi’ne satılarak Ladik Saat Kulesi’ne nakledildi.
Modern Dönem ve "Aslına Dönüş" Operasyonu
1977 yılına kadar boş kalan meydana, Mimar Kemal Taner’in projesiyle yeni bir kule yapıldı ve İsviçre’den getirilen saatler takıldı. Ancak bu kule, Samsunluların hafızasındaki o görkemli tarihi dokuyu yansıtmıyordu.
1 Eylül 2000 tarihinde Samsun Büyükşehir Belediyesi, "tarihi sadakat" ilkesiyle dev bir restorasyon hamlesi başlattı. 1887’deki özgün tasarıma dönülmesi amacıyla başlatılan çalışmalar kapsamında:
-
Malzeme: Ladik andezit taşı tercih edildi.
-
Teknik: Kenetli taş örgü sistemi kullanıldı.
-
Dayanıklılık: İç gövde betonarme yapılarak 15 metrelik 4 adet fore kazık üzerine inşa edildi.
Bugünün Sembolü
30 Ocak 2001 tarihinde açılışı yapılan yeni kule, 16.50 metre yüksekliği ve 2 metrelik dış çapıyla bugün Saathane Meydanı’nın en görkemli yapısı. Eskiye özlemle, yeniye güvenle yükselen kule, Samsun’un tarihine tanıklık etmeye devam ediyor.
sHABER FOTO: AHMET SEVEN