ABDÜLHAMİD HAN'IN TALİMATIYLA BAŞLAYAN 139 YILLIK TARIH: İLKADIM SAATHANE MEYDANI'NIN SİMGESİ SAAT KULESİ
SAMSUN – Samsun’un İlkadım ilçesinde tarihi kentin kalbi sayılan Saathane Meydanı, adını aldığı tarihi saat kulesiyle 139 yıllık serüvenini günümüzde de yaşatmaya devam ediyor. Sultan II. Abdülhamid’in iradesiyle yükselen, 1943 depreminde yıkılmasına rağmen Samsunluların hafızasından silinmeyerek 2001 yılında küllerinden doğan anıtsal kule, kentin simgesi olma özelliğini koruyor.
Fransız Mühendisin İmzasıyla Ünye Taşından İnşa Edildi (1886 - 1887)
Osmanlı İmparatorluğu döneminde Sultan II. Abdülhamid’in vilayetlere gönderdiği talimatname doğrultusunda, imparatorluk genelindeki kent meydanlarına saat kuleleri yapılması kararlaştırıldı. Bu kapsamda Samsun’da da harekete geçilerek, dönemin önemli ticaret ve deniz ulaşımı merkezi olan İskele Meydanı’nda (günümüzdeki Saathane Meydanı) kule inşasına başlandı.
Belçika asıllı bir Fransız mühendis tarafından projelendirilen ve 1886 yılında temeli atılan kule, Ünye taşı kullanılarak kesme taş örgü sistemiyle inşa edildi. Kule, 9 Mayıs 1887 tarihinde törenle hizmete açıldı. Sadece zamanı bildirmekle kalmayan bu anıtsal yapı, yüksek konumu sayesinde kentin ahşap mimarisini tehdit eden yangınları takip etmek amacıyla "yangın gözetleme kulesi" işlevini de üstlendi.
1943 Depremi ve Yıkım Yılları
Samsun’un ticari ve sosyal yaşamının merkezinde yarım asra yakın hizmet veren kule için acı süreç 1943 yılında yaşandı. Bölgeyi sarsan yıkıcı Ladik Depremi’nde kule ağır hasar aldı. Dönemin teknik ve ekonomik imkânsızlıkları sebebiyle onarımı gerçekleştirilemeyen tarihi yapı, güvenlik gerekçesiyle 1948 yılında yıktırıldı. Kulenin yıkılmasıyla birlikte Saathane Meydanı uzun yıllar boyunca simgesiz ve boynu bükük kaldı.
Küllerinden Doğan Miras: 2001 Yeniden İnşa Süreci
1977 yılında meydanda aslına uygun olmayan geçici bir kule denemesi yapılsa da Samsunluların tarihi hafızasındaki özgün yapıya duyulan özlem bitmedi. Tarihi dokuyu ve kent kimliğini yeniden canlandırmak amacıyla belediye tarafından kapsamlı bir proje hazırlatıldı.
Arşiv belgeleri ve eski fotoğraflar ışığında aslına tamamen sadık kalınarak tasarlanan yeni kule için inşa süreci başlatıldı. Ladik andezit taşı ve kenetli taş örgü sistemi kullanılarak inşa edilen 16,50 metre yüksekliğindeki yeni Samsun Saat Kulesi, 30 Ocak 2001 tarihinde düzenlenen törenle yeniden hizmete açıldı. Günümüzde restore edilen Saathane Meydanı'nın merkezinde yükselen kule, tıkır tıkır çalışan çarklarıyla Samsun'un geçmişi ile geleceği arasında zaman köprüsü kurmaya devam ediyor.
