Deniz Gezmiş ve Arkadaşlarını Kim Astı?

Üç Fidan ve Meclis’teki Oylamanın Perde Arkası: CHP oylarıyla idam sehpasına gitti

144 CHP milletvekilinden 97’si EVET oyu kullandı

28 CHP'li Vekil evet oyu vermeseydi idam onaylanmayacaktı

Günün büyük tartışma konusu, Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) içindeki bölünmeydi.

Bugün 6 Mayıs. Türkiye’nin hafızasından silinmeyen, üzerinden yarım asır geçse de tartışmaları bitmeyen o kara günün yıl dönümü. Deniz Gezmiş, Yusuf Aslan ve Hüseyin İnan’ın idam sehpasındaki son nefeslerinden önce, asıl büyük fırtına TBMM çatısı altında kopmuştu. Peki, idamlara giden yolda kim ne oyu verdi? Meclis tutanakları o güne dair neler söylüyor?

6 Mayıs 1972’de Ankara Merkez Kapalı Cezaevi’nde infaz edilen idam kararları, sadece bir mahkeme hükmü değil, dönemin siyasi atmosferinin bir sonucuydu. 12 Mart muhtırasının gölgesinde, Nihat Erim başbakanlığındaki hükümet döneminde alınan bu karar, TBMM’de yapılan oylamayla kesinleşmişti.

Meclis’teki Oylama: 273 "Evet"

24 Nisan 1972 tarihinde TBMM Genel Kurulu’nda yapılan oylama, siyasi tarihimizin en çok tartışılan oturumlarından biri oldu. 450 sandalyeli Meclis’te yapılan oylamanın bilançosu şöyledir:

Evet: 273
Ret: 48
Çekimser: 2
Katılmayan: 115-124 (yaklaşık)

CHP’deki Bölünme: İnönü ve Ecevit "Hayır" Dedi

O dönem Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) içerisinde idamlar konusunda ciddi bir görüş ayrılığı yaşandı. Genel Başkan İsmet İnönü ve Bülent Ecevit, idam kararına karşı çıkarak "Ret" oyu verdiler. Ancak CHP grubunun tamamı bu çizgide kalmadı. Dönemin 144 CHP milletvekilinden 97’sinin, çeşitli gerekçelerle veya siyasi baskılarla idamların onanması yönünde "Evet" oyu kullandığı tutanaklara geçti.

Liderlerin Tavrı: Kim Katıldı, Kim Sustu?

Oylama günü partilerin ve liderlerin tutumu, yıllardır süregelen iddiaları da beraberinde getirdi:

Adalet Partisi (AP): Başta Süleyman Demirel ve İsmet Sezgin olmak üzere AP grubunun büyük çoğunluğu "Evet" oyu vererek infazların önünü açtı.
Necmettin Erbakan: Dönemin siyasi figürlerinden Necmettin Erbakan'ın oylamaya katılmadığı bilgisi, tarihi kayıtlarda yaygın olarak kabul görmektedir.
Alparslan Türkeş: Türkeş'in oylamadaki durumu en çok tartışılan konulardan biridir. Bazı kaynaklar ve dijital arşivler "Evet" oyu verdiğini iddia etse de, oylamaya katılmadığına dair karşı görüşler de mevcuttur.

Siyasi Atmosfer ve İnfaz

Ankara 1 No’lu Sıkıyönetim Mahkemesi tarafından verilen kararlar, Cumhurbaşkanı Cevdet Sunay’ın onayıyla yürürlüğe girdi. 6 Mayıs sabahı gerçekleşen infazlar, Türkiye solunun "Üç Fidanı" olarak anılan Gezmiş, Aslan ve İnan’ı sembol isimler haline getirdi.

Bugün geriye dönüp bakıldığında, o gün Meclis’te kalkan eller ve susan diller, Türkiye’nin demokrasi tarihindeki en büyük kırılma noktalarından biri olarak hatırlanmaya devam ediyor.

Etiketler: #6Mayıs #DenizGezmiş #YusufAslan #Hüseyinİnan #ÜçFidan #TBMM #SiyasetTarihi #İdamlar #TürkiyeTarihi